• 23 ноември 2017
  • Вести денес: 119

Невозможно е лесно да се прифати распространетата, но површна определба, според која, да се познава еден јазик, значи дека е доволно со истиот само да се разговара, употребувајќи околу стотина зборови во секојдневниот говор. За човекот да биде препознаен како писмен, сепак, неопходно е да ги познава облиците на зборовите, правилата при составувањето реченици, правописот на јазикот што го зборува…

Во земјава, честопати слушаме заложби за исклучително право на општо ползување само со јужнословенскиот, македонски јазик. Со чесни исклучоци, ретко се поставува прашањето за познавањето на нашиот јазик, кој денешните облик и азбука, првпат ги добива во 1945 година. Се разбира, овој податок не го намалува неговото значење. Не постојат грди јазици, постои грдоста луѓето да не се разбираат заради непознавање на јазиците. Нашиот современ јазик е преполн со богатство од поими и сонцеисткаени зборови, но, останува чуденката, зошто оние, кои се залагаат за негова општествена исклучивост, се срамат од сопствениот јазик и, очигледно, не го познаваат доволно!

Малограѓанштината го наплаќа својот данок! Замислете, населба во САД: Злокуќани (на кирилица)! Незамисливото, кај нас е стварност. Некои луѓе ги именуваат градските објекти со необични називи: Палома Бјанка, Беверли Хилс, Сити Мол… а, во говорот, често и нагласено употребуваат англицизирани латинизми, веројатно со цел да остават впечаток на ученост. На пр., вносен, исплатлив, доходовен, стана - лукративен, а добробит, придобивка - бенефит! Зар разговорот на сопствениот, полнозначен јазик, ќе ги направи помалку образовани! Следствено, кога некој славист го слуша нашиот нов израз, му звучи исто како што нам ни звучат на пр., Ромите, кога зборувајќи ромски, вметнуваат словенски зборови! А, правописот! Правописот е посебна приказна! Една илустрација: не мал број пишувачи, прилогот „првпат“, сѐ уште го пишуваат одделно: „прв пат“!

Зошто се случува реченово? Претпоставувам дека еден од мноштвото можни одговори, може да биде и следниов. Нашиот јазик го зборуваат околу 2 милиони луѓе. Кога би се нашле на територијата на САД, помеѓу 323 милиони жители, овие луѓе, доколку не го научат најупотребуваниот јазик, би претставувале затворена заедница. Уште позатворена заедница се во Европа, имајќи предвид дека Европа има 508 милиони жители, од кои само околу 2 милиони се ползуваат со нашиот јазик, во најголем број со половични познавања за истиот. Битни наслови, тешко дека било кога ќе бидат преведени на македонски јазик. Во опкружувањето, пак, мислечките луѓе, кои читаат и говорат јазик што опфаќа пошироко говорно подрачје, ги следат објавите во соседните земји и честопати влегуваат во преписки со различномислечките. Се препукуваат низ поранешните југословенски републики, се препукуваат од Виена до Берлин, од Чикаго до Сиднеј. Некои, како Жижек, се пречкаат кадешто ќе стигнат доведувајќи ги нештата до таму светот да знае кој е Жижек, а никогаш да не чул за неговата држава. Без да има обопштувачки призвук, но кај нас најчесто се среќаваат истите имиња низ преписките, иако некои од нив, без остаток го заслужуваат вниманието и вон границите на земјата. А, сепак, остануваат заробени тука.

Постоењето на една држава не е определено од постоењето на еден јазик. Во Јужнoафриканската република постојат единаесет званични јазици, а во САД ниту еден јазик не е званичен на сојузно ниво. Уставноста на еден јазик е мртво слово на хартија, доколку неговите поборници го именуваат опкружувањето по странските серии, кои будно ги следат! Јазикот е жив само тогаш кога се изучува, кога се поправаат неговите недостатоци, кога луѓето што го зборуваат почнуваат и на други јазици да го сведочат блесокот на оној јазик со кој почнале да мислат и да ги изговараат сопствените согледби.

Постојат многу земји и народи, што зборуваат на јазици, кои не ги нарекуваат според името на сопствената земја и народ. Следствено јазикот е многу повеќе од средство за политикантско поткусурување. Во неговиот „Курс по општа лингвистика“, Фердинанд де Сосир ја изложува следнава впечатлива определба: јазикот е збир на зборови на кои единствена битна црта им е спојувањето на смислата и на звучната слика!

Оттука, ми се чини дека богатството, кое треба да се открие, е зборувањето јазици. Се восовршува и мајчиниот јазик кога се знаат уште неколку јазици, меѓу кои, по слободен избор и јазиците на соседните земји. Зошто? Така се доведуваме во состојба да се преброиме и да не вредиме половина човек, т.е. познавање половина јазик. Мијаците го носеа својот добиток во Солунско поле, беа под Италијаните, зборуваа грчки, италијански, но и јазиците на своите соседи, албански, турски. Баба ми, родена во с. Гари, омажена во с. Долно Косоврасти, која се упокои како монахиња, од најмала возраст ми велеше - да ти кажам една наша, мијачка поговорка: колку јазици знаеш, толку луѓе вредиш!
 

ОСТАНАТО ОД КОЛУМНИ

Пиарчење

Никако не е во ред владините пи-ар служби да служат за вработување партиски кадри, „шарени револуционери“, „фејсбук активисти“ и други „заслужни“ по која било основа. Крајно време е Заев да ја слушне вистината и да заведе ред и поредок.

Неуморниот прес центар на ВМРО-ДПМНЕ

Прес центарот на ВМРО-ДПМНЕ е внимателен и буде, што покажува дека агитпроп апаратот на ВМРО-ДПМНЕ е сѐ уште во добра кондиција, иако многу конфузен, но тоа не е новост.

Законот за јазиците да се одложи за најмалку три години

Треба да се одложи додека не се постигне граѓанска еднаквост на социјален план, односно додека апсолутното мнозинство граѓани од сите етнички заедници не изградат платформа за хармоничен соживот.

Последните алатурка и алафранга дилеми во Македонија

Алатурка е скоро заборавен италијански израз од последното столетие , и се однесува на моделот, видот на облеката, музиката, храната, општественото уредување, мерењето на времето... Западното е алафранга, источното е алатурка.

БПЦ нема да влезе во раскол заради МПЦ

Прашањето на спорот меѓу МПЦ и СПЦ, сепак, ќе се решава со добра волја и со консензус на сите православни цркви, при што водечки збор, се разбира, ќе имаат највлијателните. Бугарската, сепак, не е меѓу нив.

Слуги на структурите

Сигурно никој не верува дека конакот во с. Согле и некои други ситни поправки и приправки чинат фантастични 11 милиони евра.

Да не го мести некој струмичанецот?

Можеби, оваа изненадувачка црквена екскурзија е токму поради тоа, што некој е вознемирен што евроатлантската приказна ни врви толку добро? Затоа и си мислам дека некој му го мести на струмичанецот.

Крстовите!

Да се преиспита кои железни крстови се нелегално подигнати, без одлагање да бидат демонтирани и продадени како старо железо, а парите да им бидат поделени за школување на децата без родители, без разлика на верска или национална припадност

Апсурдистанци од Македонија

Територијата на РМ ќе биде постојано под будното око на авионите на Алијансата, а Алијансата од своја страна ќе остане и најкредибилниот гарант на македонските граници, територијалниот суверенитет и интегритетот на државата.

Јазикот на јазичарите?

Таа расправа е мотивирана од еден Договор за добрососедство кој го потпишаа премиерот на бугарската влада и неговиот македонски аналогон Заев. Тој Договор избегнува јасно да каже дека се потпишува на бугарски, односно на македонски јазик.

НАЈЧИТАНИ